Çeki Hayvanı Nedir

Pazar, 9 Haziran 2013, 21:24 | Genel | 0 Yorum
by admin

Çeki Hayvanı Nedir

Çeki hayvanı, ağır yükleri taşımada yarar­lanılan evcil hayvandır. Çift sürmede ve teker­lekli arabaları çekmede çeki hayvanlarım kullanma, Mezopotamya’da İÖ 3000’lerden önce genel bir uygulama biçimini aldı. Sonraki 2.500 yıllık dönem içinde de dünya­nın öteki kesimlerine yayıldı. Geçmişte çeki hayvanı olarak daha yaygın biçimde kulla­nılan ve genellikle çift olarak koşulan öküzün yerini birçok ülkede at ve eşek almıştır. Belçika atı ile Clydestale, Suffolk, Shire ve Percheron gibi bazı at soyları özellikle çeki hayvanı olarak yetiştirilir. Bu atların ağırlıkları 700 kg’den fazla, yüksek­likleri ise en az 1,60 m’dir. Bununla birlikte dünyada en önde gelen yük hayvanının evcil manda olduğu söylenebilir. Günümüz­de değişik soylardan 78 milyon dolayında manda yük taşımada kullanılmaktadır. Dünyanın az gelişmiş bölgelerindeki çeki hayvanlarının tarımdaki rolü de önemini korumaktadır. Bu hayvanların yemleri ko­lay yetişir ve kolay sağlanır; fazla bakım istemezler; dışkıları çiftçiler için değerli bir kaynaktır; hayvanların kendileri de verimli yaşam dönemlerinin sonunda besine ve başka ürünlere dönüştürülür.

Çeki hayvanlarından verimli bir biçimde yararlanabilmek için koşum takımları ge­reklidir. Koşum takımları, hayvanların kas güçlerini, yapılması istenen işe aktarır. Öküz ve benzeri hayvanların koşum takım­ları, bunların boyunlarına takılan boyundu­ruklara tutturulur. At ve benzeri hayvanlar­da ise, iskeleti sert, üzeri kaplanmış, tasma biçimli hamut kullanılır. Koşumun kendisi boyunduruğu sabana bağlayan basit bir ip düzeni olabileceği gibi, yük ve yolcu araba­ları ile kızakların oklarının tutturulduğu, hayvan ya da hayvanların aracı zorlanma­dan çekmelerini sağlayan, kayışlardan ya­pılmış karmaşık bir düzen de olabilir. Özellikle büyük makine parçaları ve havale­li eşya gibi ağır yükleri taşımada çifter çifter koşulan ve sayıları 24’ü bulan koşum hay­vanlarından yararlanma, 19. yüzyılda çok yaygın bir yöntemdi.

Birçok yörede bir atla bir katırın ya da biı öküzle bir ineğin art arda koşulması özellik­le küçük çiftçiler arasında yaygın bir yön­temdir. Çeki hayvanlarından su çekme, harman dövme, sal çektirme, orman içlerin­den tomruk taşıtma gibi işlerde de yararla­nılır. Sığır ve at dışında ren geyiği, fil, deve, lama, koyun, keçi ve köpek de çeki hayvanı olarak kullanılır.

Yorum Yazın