Klasik Türk Edebiyatında Nesir Geleneği Hakkında Bilgi

Cumartesi, 24 Mayıs 2014, 11:23 | Genel | 1 Yorum
by ozden

Divan Edebiyatında Nesir, Klasik Türk Edebiyatında Nesir Geleneği Hakkında Bilgi

 

1.Sade (Yalın) Nesir:

Halka hitap için yazılmış, dili ağır olmayan nesirdir. Yabancı sözcük ve tamlama sayısı azdır. Anlaşılması güç söz sanatları yapılmaz. Masallar, efsaneler, menkıbeler, destanlar, dini ve tasavvufi konular, tarih ve gezi eserleri, o devre göre, sade bir dille yazılmaya çalışılmıştır. Sade nesir örnekleri olarak aşağıdaki eserlerden söz edilebilir:

Seydi Ali Reis –   Mir’atü’l-Memalik   adlı gezi yazısı ve

Kitabü’l Muhit adlı coğrafya kitabı (16. yüzyıl)

Sehi Bey – Heşt Behişt adlı şuara tezkiresi (16. yüzyıl)

Aşıkpaşazade – Tevarih-i Al-i Osman

(Osmanlı Tarihi adlı eseri (15. yüzyıl)

Mercimek Ahmed – Kabusname tercümesi (15. yüzyıl)

Kul Mes’ut – Kelile ve Dimme tercümesi (14. yüzyıl)

Evliya Çelebi Seyahatnamesi (17.yüzyıl

2.Sanatlı (Süslü) Nesir:

Şiirdeki gösterişli mecazlar ve söz sanatlarıyla süslenmiş, secili nesirdir.

Sinan Paşa (15. yüzyıl) Tazarruname adlı eseriyle bu alanın ilk örneği verilmiştir.

Fuzuli   (16. yüzyıl) Şikayetname Türkçe yazdığı diğer bazı mektupları

Veysi ve Nergisi adlı yazarların (17.yüzyıl) eserleri sanatlı nesir örneğidir.

 

DİVAN EDEBİYATINDAKİ NESİR TÜRLERİ

Tezkire

Çeşitli Mesleklerden önemli kişilerin hayatlarını anlatmak üzere düzenlenen eserlere tezkire, şairleri tanıtan tezkirelere şuara tezkiresi denir. Batı edebiyatlarındaki biyografinin karşılığı gibidir.

Siyer (Siyer-Nebi)

Peygamberimizin hayatını anlatmak üzere yazılan eserlerin ortak adıdır. Manzum (mesnevi) olarak da yazılabilir. Türk Edebiyatı’ndaki ilk örnek Erzurumlu Darir’in “Siretü’n-Nebi” (14. yüzyıl) Düzyazı-şiir karışımı bir eserdir.

Mektup

Divan Edebiyatı’nda pek yaygın değildir. En bilinen örnek Fuzuli’nin Şikayetname’sidir.

Tarih

Aşıkpaşazade Tarihi(15. yüzyıl.)

Tacü’t-Tevarih: Hoca Sadettin Efendi (16. yüzyıl)

Peçevi Tarihi: Peçevi İbrahim Efendi (17. yüzyıl)

Naima Tarihi: (18. yüzyıl)

Cevdet Paşa Tarihi: (19. yüzyıl)

Seyahatname

Evliya Çelebi Seyahatnamesi’dir.

Seydi Ali Reis’in Mir’atü’l-Memalik;

Nabi’ninTuhfet’ül-Haremeyn (Hac izlenimleri);

İzzet Molla’nın (19. yüzyıl) Mihnetkeşan (Keşan sürgünü izlenimleri)

Sefaretname

İlk örneği Kara Mehmet Çelebi’nin Viyana Sefaretnamesi (1655)

En tanınmışı 28 Çelebi Mehmet Paris Sefaretnamesi’dir.

Surname

Şehzadelerin sünnet düğünleri ve “kadın sultan”ların düğün törenleriyle ilgili eserlerdir. Manzum (genellikle kaside biçiminde) olanları da vardır.

Şehrengiz

Bir şehrin (bazen insanlarının ve özellikle kadınlarının özellikleri de katılarak) güzelliklerinin anlatıldığı eserlerdir. Manzum da olabilir.

Gazavatname

Gaza (din uğruna savaşların anlatıldığı manzum veya düzyazılı eserlerdir. Yükselme Devri’nde çok yazılmış, sonraları azalmıştır.

 

Divan Edebiyatında Nesir Türleri Hakkında Görüşlerinizi Aşağıdan Hemen Paylaşabilirsiniz

1 yorum yazılmış, sizde hemen aşağıdan yorum yazabilirsiniz "Klasik Türk Edebiyatında Nesir Geleneği Hakkında Bilgi"

  1. jardel dedi ki:

    divan edebiyatında sade ve süslü nesirin yanında bir de orta ve ağdalı nesir üslupları mevcuttur.orta nesir sade ve süslü nesirin karışımı iken ağdalı nesir ise süslü nesirden daha ağır bir dili barındırır.

Yorum Yazın