8:56 am - Pazartesi Ağustos 26, 2019

ÖLÇME KAVRAMI

Cumartesi, 1 Aralık 2012, 21:38 | Bilgi Paylaşımı | 0 Yorum
by eokulbengi

ÖLÇME KAVRAMI

 

Bir ölçme işleminde üç kritesin bulunması lazımdır:
1-   Ölçülecek bir varlık
2-   Ölçeceğimiz varlığı veya niteliği doğru olarak ölçebilen bir aracın olması,
3-   Sonucun sayı ile anlatımı.

Bu üç öğenin dışında, ölçme işlemini gerçekleştirecek bir kişinin olacağı ve bu kişinin ölçme konusu ile ilgili bilgi ve beceriye sahip olması gerektiği de unutulmamalıdır.

Bir fikir vermesi bakımından bazı ölçme tanımları aşağıda verilmiştir.

Ölçme, bir ya da çok kişiye ilişkin bir değişken niteliğin, niceliğini ya da derecesini saptama ve sayısal olarak belirtme işidir. (Dr. A. Ferhan Oğuzkan-Eğitim Terimleri Sözlüğü)

Ölçme, öğrencilerin belli bir alan ya da konudaki, gelişme ve başarılarını, uygun araçlar ve yöntemler uygulayarak sayısal sonuçlarla belirtme işidir. (Dr. A. Ferhan Oğuzkan-Eğitim Terimleri Sözlüğü)

Ölçme, gözlem sonuçlarının sayı ile ifade edilmesi demektir. (M. Fuat Turgut – Başarının Değerlendirilmesi (Broşür))

Ölçme, objelere, bireylere belirli bir özelliğe sahip oluş dereceleri­ni belirtmek için, belirli kurallara uyarak sembolik değerler verme işlemidir. (Dr. Saim Kaptan – Bilimsel Araştırma Teknikleri)

Ölçme, bir birimi kullanarak, bir varlığın bu birime göre farkını bulmadır. (Öğretmenlik Meslek Dersleri Sözlüğü)

Ölçme, en, boy, hacim, süre gibi nicelikleri, kendi cinsinden seçilmiş bir birimle karşılaştırıp, kaç birim geldiklerini belirtmektir. (Türkçe Sözlük)

Sonuç olarak ölçmeyi, «Bir varlığı veya varlıklara ait özellikleri, uygun araçlar kullanarak, bir birim cinsinden sayı ile ifade etmektir» şeklinde tanımlayabiliriz.

BİLİNMESİ GEREKEN ÖLÇME

Öğretmenlerin, ölçme ve test tekniği hususunda bilmeleri gerekli görülen noktaların önemli olanları aşağıdadır.

1. Okutulan derslerdeki başarı ya da gelişmeleri ölçme amacı olan standart testler hakkında bilgi sahibi olmak: bu testleri hazırlama, uygulama, puanlama ve sonuçları doğru yorumlama ve kaydetme tekniklerini bilmek.
2. Test sonuçlarını çözümleme ve yorumlama için gerekli basit istatistiksel işlemlerle normların çeşit ve kullanılışını bilmek.
3. Ham puanları standart puanlara çevirebilmek.
4. Testlerin geçerlik ve güvenirlik katsayılarını yorumlayabilmek, bunların testin içeriği, madde sayısı, öğrenci grubunun özellikleri ve bunları etkileyen durumsal koşullarıyla olan ilişkileri bilmek.
5.  Ölçme hatası kavramını bilmek, verilen herhangi bir puanı bu anlayışın ışığında yorumlayabilmek.
6.     Çeşitli kollardaki eğitim-öğretim etkinlikleri çerçevesinde öğrencilerin tek tek ya da tüm sınıfın durumunu profille göstermek, değişme ve gelişmeleri profilden izlemek.
7.      Bir test programının yapı, amaç ve özelliklerini bilmek, program gereğince kullanılan testleri amaca uygunluğu, uygulamaya elverişliliği yönlerinden eleştirebilmek, test programını daha yeterli ve etkin bir niteliğe kavuşturmak için gerekli önerilerde bulunabilmek ve bu yoldaki çalışmalara katılabilmek.
8.      Sınav veya test sonuçlarının ve genellikle öğrencilerin tek tek veya grup olarak gösterdikleri gelişimleri anne-babalara, ilgililere ve gerektiğinde kamuya anlatabilmek.
9.      Genel ve özel yetenek testleri ile başarı testlerinin kullanılış yer ve amaçlarını ayırt edebilmek, aralarındaki fark ve ilişkileri görebilmek.
10.  Ölçme ve değerlendirmeyi bir eğitim süreci olarak kullanabilmek, sonuçları sınıflarda tartışarak öğrencilerin kendi kendilerini değerlendirme güçlerini geliştirmeyi sağlamak.
11.  Ölçme ve değerlendirme etkinliğinin çok yanlı olduğunu bilmek; özellikle eğitim ve öğretimi çocukların öğrenme yeteneklerine ilgi ve kişisel eğilimlerine uygun düşecek yönde düzenlemek için ölçme ve değerlendirme sonuçlarından yararlanmak.

 

Ölçmenin Öğeleri

Varlık: Ölçme yönünden önemli olan varlığın canlı-cansız oluşu değil, somut-soyut oluşudur.

Ölçme aracı: Ölçme işlemlerinde kullanılan araçları, 1) standart. 2) standart olmayanlar, şeklinde iki gruba ayırabiliriz.
Sayısal sonuç: Ölçme aracı ile elde edilen sonuç birbiriyle yakından ilgilidir. Standart bir araç kullanarak yapılan ölçmede elde edilen sayısal sonuç kesinlik arzeder. Ölçmede kullanılan araç standart değilse, elde edilen sonuç kesin bir anlam taşımaz. Ölçülecek varlık veya özellik somut, ölçme aracı da standart ise sonuç kesin olacaktır.

Başlıca Ölçme Çeşitleri

Varlıkların veya ölçmek istediğimiz niteliklerin ölçülmesi, dolaylı (endirekt) ve dolaysız (direkt) olmak üzere iki şekilde olur. Ölçmede kullanılan ölçek ya da birime göre, elde edilen sonuç mutlak (kesin) veya bağıl (izafî) olabilir. Bu yönden de ölçme, mutlak ve bağıl olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Böylece ölçmeyi, yapılış şekline göre dolaylı ve dolaysız, kullanılan birim ve elde edilen sonuca göre de, mutlak ve bağıl olarak çeşitleyebiliyoruz.

Dolaylı ve dolaysız ölçme: Çoğunlukla, ölçülecek varlık ya da özellik, kullanılan araçla doğrudan ölçülebildiği halde, bazı hallerde varlığın kendisini doğrudan ölçmek mümkün olmamaktadır.

Mutlak ve bağıl ölçme : Bir uzunluk veya ağırlık söylendiği zaman herkes tarafından anlaşılan ve şüphe uyandırmayan bir kesinlik vardır. Bu şekil ölçmelere mutlak ölçme denir.

1-     Mutlak ölçmede başlangıç noktası sıfırdır. Bağıl ölçmelerde, sıfır yokluğu göstermez.
2-     Mutlak ölçme, her yerde ve herkes tarafından aynı anlamı taşır. Bağıl ölçmenin herkesçe kabul edilen kesin bir anlamı yoktur.

Ölçmede Hassaslık ve Hata Kavramı

Bir ölçme işleminde hatayı en az seviyeye indirebiliriz. Fakat, aracımız çok hassas bile olsa, tamamen hatasız bir ölçmeyi kolay kolay yapamayız.
Her ölçmede mutlaka hata payı vardır. Bu hata ölçme yönteminden, ölçmeyi yapan bireyden, ölçme yapılan ortamdan vb. olabilir.
Eğitimdeki ölçmelerde hatadan sakınmak için, hata kaynakları ve bu kaynakların ölçme sonuçlarını nasıl etkilediği bilinmelidir.

1-   Ölçmeyi yapan kişiden gelen hatalar; Bireylerin, ölçme konusu ile ilgili bilgi ve becerilerinin noksan ve farklı oluşundan dolayı, herkes aynı derecede hassas bir ölçme yapamaz.
2-   Ölçme aracından gelen hatalar; Bir araç ne kadar iyi yapılırsa yapılsın, zamanla hassaslığı bozulabilir.
3-   Ölçen kişinin ve ölçme aracının çevre ile etkileşiminden doğan hatalar; Özellikle insanla ilgili ölçme çalışmalarında bu durum daha çok etkili olur. Ölçen kişi ile, ölçülen kişinin etkileşmesi, ölçme sonucunu olumlu ve olumsuz şekilde etkileyebilir.
4-   Kaynağı belli olmayan hatalar; Kaynağı iyi bilinmeyen, ölçmeciye veya ölçme aracına bağlı olan ve ölçme sonuçlarına gelişigüzel yansıyan hatalara tesadüfi hatalar denir.

Bir aracın ölçülmek isteneni doğru olarak ölçmesi, bu aracın geçerli olduğunu gösterir. Her uygulanışta aynı sonucu vermesi de onun güvenilir olduğuna işarettir. İnsanın ruhsal yönü ile ilgili nitelikleri, birbirinden tam olarak ayırmak mümkün olmadığı gibi, bu niteliklerin birbirlerini etkilemesi ölçme işlemini daha da zorlaştırır. Bunun için de, eğitim ve öğretimde kullanılan ölçme araçlarının geçerliliği ve güvenilirliği tam değildir.

 

Değişkenler

Ölçülecek olan durum ve niteliklere genellikle obje denmektedir. Varlık ve olaylar arasında değişiklik gösteren objelere de değişken denir. Boy, ağırlık, renk, sıcaklık, basınç, zekâ hepsi birer değişkendir. Değişkenlerin bir kısmını sayılarla gösterebildiğimiz halde (boy, ağırlık, sıcaklık, yaş gibi), bazılarını ancak özellik olarak belirleyebiliyoruz. Bu nedenle değişkenler ikiye ayrılırlar.

1.       Nicel değişkenler
2.       Nitel değişkenler

Nicel değişkenler sayılarla gösterilebilen değişkenlerdir. Nitel değişkenler ise, kalite ve çeşit yönünden ifade edilebilirler. Cinsiyet, renk, din, ilgi, davranış gibi. Bunlar sıfatlarla gösterilirler. Bu bakımdan nitel değişkenler, ölçmeden çok gruplama, sıralama ve derecelemeye uygun düşerler. Nicel değişkenler, her çeşit ölçme araçları ile ölçülerek sayısal olarak belirlenirler. Nitel değişkenleri bu şekilde ölçme olanağı yoktur. Ancak, aynı özelliklere sahip olanlar gruplanır, grupların frekansı bulunarak sonuç sayı ile gösterilebilir. Bu da ölçme değil bir sayma olur.

Yorum Yazın

Sponsorlu bağlantılar

 

Son Yorumlar

İletişim

Sitemiz ile ilgili olarak görüş,öneri ve şikayetler ile reklam teklifleri için eokulegitim[at]gmail.com e-posta adresimizi kullanabilirsiniz.