10:05 pm - Perşembe Aralık 14, 2017

Atasözleri Nasıl Açıklanır

Cumartesi, 27 Nisan 2013, 5:04 | Eğitim ve Öğretim | 0 Yorum
by admin

Atasözleri Nasıl Yorumlanır, Atasözlerini Nasıl Açıklamalıyız

ATASÖZLERİNİ AÇIKLAMADA İZLENECEK YOLLAR

Atasözleri, genellikle iki anlamı olan sözlerdir, a) Gerçek anlam, b) Yaşamla ilgili öğüt, ders ve­ren anlamı. Bu durum göz önünde bulundurularak bir atasözü açıklanırken dikkat edilecek noktaları şöyle sıralayabiliriz:

— Açıklanmak üzere verilmiş atasözünü bir­kaç kez dikkatle okuyunuz.

— Sözü oluşturan sözcüklerin önce gerçek anlamları, sonra da yaşamla ilgili anlamı üzerinde düşününüz.

-— Atasözünün gerek gerçek, gerekse yaşam­la ilgili anlamının bugün için geçerli olan ve olmayan yanlarını araştırınız.

— Temel düşünceyi saptayınız.

— Açıklama plamnı yapınız.

— Temel düşünceyi destekleyici örnekleri bulmaya çalışınız.

— Atasözünün belirtmek istediği temel dü­şüncenin çağdaş yaşantımıza uygunluğu üzerinde kısa yorumlamalar yapmaya çalışınız.

— Açıklama yazınızı imlâ ve noktalama ku­rallarına uygun şekilde yazınız.

Yukarıda kısaca belirtilen hususların nasıl uy­gulanabileceğini bir örnekle göstermeye çalışalım:

(Bir mıh bir nal kurtarır, bir nal bir at kurta­rır.)

atasözünü açıklarken önce sözü oluşturan kelime­lerin gerçek anlamlan üzerinde düşünelim. Burada önemli olan «mıh, nal ve at» sözleridir. Bir mıhın bir nalı, bir nalın da bir atı nasıl kurtardığını ger­çek yaşamda gördüklerimize dayanarak açıklarız.

 

Yani naldan düşen bir mıhın önemsenmeyip yerine çaktırılmaması yüzünden diğer mıhların da yavaş yavaş düşeceği ve bunun sonucu olarak da nalını yitiren atın sakatlanacağını belki de ölebileceğini belirtiriz. Sonra da «mın, nal, at» gibi yaşamımızda yeri olan maddî ve manevî değerler üzerinde dur­mamız gerekir. Küçük bir ihmalin büyük tehli­keler doğurabileceğini, bunun için de örneğin vücu­dumuzda çıkan küçük bir sivilcenin, eğer gereken önem verilmeyip tedavisi yoluna gidilmezse ilerde başımıza dertler açabileceğini; üzerinde durmayı gerekli bulmadığımız ruhsal bir bunalım belirtisi­nin, gerekli önlemler alınmadığı takdirde daha bü­yük bunalımlara yol açabileceğini anlatmamız ge­rekir.

Bazı atasözlerinin tek anlamı vardır : «öğüt vermek, bir gerçeği belirtmek» gibi. Örneğin, «Mer­hametten man1?, doğar.» sözü acımanın kimi yerde insanı güç durumlarda bıraktığı, acıdığına pişman ettirdiği gerçeğini anlatır. Ancak bu düşünce-her yerde ve her zaman doğru olmayabilir. Onun için tek anlamlı atasözlerini açıklarken yaşam gerçekle­rine olduğu kadar aklın, sağduyunun, iyinin, doğru­nun gereklerine de uymak zorunda olduğumuzu unutmamalıyız. Aslında önemli olan atasözünü açıklamak değil, yorumunu yapmak ve gereken dersi alabilmektir. Çok eskiden söylenmiş, kimile­rinde çağının gerçeklerine göre değerlendirme ya­pılmış sözleri, çağdaş insan düşüncesine göre yeni bir yorumla değerlendirmenin gereğine inanmalı­yız. Özellikle atasözlerimizde, ulusumuzun olumlu niteliklerini belirten, insancıl değerleri işleyen, töresel gerçeklere değinen düşünceler üzerinde dur­manın önemini anlamalıyız.

Yorum Yazın